LNG we CNG: Gaz ýangyjyny saýlamak boýunça giňişleýin gollanma

Ösüp gelýän energiýa senagatynda LNG we CNG-niň tapawutlaryny, ulanylyşlaryny we geljegini düşünmek

LNG ýa-da CNG haýsysy has gowy?

"Has gowy" doly ulanylýan ulanylyşa baglydyr. -162°C-de suwuk bolan LNG (Suwuklaşdyrylan tebigy gaz) örän ýokary kuwwatlylyk dykyzlygyna eýedir, bu bolsa ony uzak aralyklara gatnaýan awtoulaglar, gämiler we otlular üçin ajaýyp edýär. Olaryň mümkin boldugyça uzak aralyga gatnamagy zerurdyr. Taksiler, awtobuslar we kiçi ýük awtoulaglary ýaly gysga aralyklara gatnawlar ýokary basyş astynda gaz hökmünde saklanyp bilinýän we energiýa dykyzlygy pes bolan gysylan tebigy gaz (CNG) üçin has amatlydyr. Saýlaw infrastrukturanyň elýeterliligi we meýdan zerurlyklary arasynda dogry deňagramlylyga ýetmäge baglydyr.

Haýsy ulaglar CNG bilen hereket edip bilýär?

Bu görnüşli ýangyç gysylan tebigy gazda (CNG) işlemek üçin dizaýn edilen ýa-da özgerdilen awtoulaglarda ulanylyp bilner. CNG-niň umumy ulanylyşyna şäher awtoparklary, taksiler, zir-zibil daşaýjy awtoulaglar we şäher jemgyýetçilik ulaglary (awtobuslar) girýär. Zawodda öndürilen CNG awtoulaglary ýolagçylar üçin köp awtoulaglar üçin, meselem, Honda Civic ýa-da Toyota Camry-niň belli wersiýalary üçin hem hödürlenýär. Mundan başga-da, konwersiýa toplumlary benzin hereketlendirijili köp awtoulaglary iki ýangyçda (benzin/CNG) işlemek üçin täzelemek üçin ulanylyp bilner, bu bolsa çeýeligi we çykdajylary tygşytlamagy üpjün edýär.

LNG awtoulaglarda ulanylyp bilnermi?

Teoriýa taýdan mümkin bolsa-da, bu adaty awtoulaglar üçin örän adatdan daşary we mümkin däl. -162°C suwuklyk görnüşini saklamak üçin LNG-niň çylşyrymly bolmagy zerurdyr,ýokary bahaly kriogen saklaýyş baklaryBu ulgamlar uly, gymmat we kiçi syýahat awtoulaglarynyň çäkli içki giňişligi üçin amatly däl. Häzirki wagtda güýçli, uzak aralyga gatnaýan ýük awtoulaglary we uly baklar üçin ýer bolan we LNG-niň has uzak aralyklaryndan peýda almak ukyby bolan beýleki uly täjirçilik awtoulaglary ony ulanýan ýeke-täk awtoulaglardyr.

CNG-niň ýangyç hökmünde nähili kemçilikleri bar?

CNG-iň esasy kemçilikleri, esasanam ösýän ýurtlarda, dizel ýa-da benzin bilen deňeşdirilende, ulag sürmek üçin çäkli aralygy we ýangyç guýujy stansiýalaryň çäkli ulgamydyr. SebäbiCNG baklaryuly we agyr bolansoň, olar köplenç ýük üçin köp ýer tutýar, esasanam ýolagçylar üçin niýetlenen awtoulaglarda. Mundan başga-da, awtoulaglary ilki satyn almak ýa-da üýtgetmek adatça has gymmat bolýar. Mundan başga-da, ýangyç guýmak wagty suwuk ýangyçlara garanyňda has uzak bolýar we öndürijilik benzin bilen işleýän meňzeş hereketlendirijilere garanyňda biraz pes bolup biler.

Nigeriýada näçe sany CNG ýangyç guýujy stansiýasy bar?

Nigeriýanyň ulgamyCNG ýangyç guýujy stansiýalary2024-nji ýylyň başyndan bäri işlenip düzülýär. Pudagyň soňky hasabatlary görkezýär, henizem diňe birnäçe döwlet CNG stansiýalarynyň işläp durandygy we olaryň sanynyň 10-dan 20-ä çenli boljakdygy çaklanylýar. Bularyň köpüsi Lagos we Abuja ýaly uly şäherlerde ýerleşýär. Şeýle-de bolsa, geljekki ýyllarda bu san hökümetiň tebigy gazy ulag üçin has tygşytly we ekologiýa taýdan arassa energiýa çeşmesi hökmünde goldaýan "Gaz ösüş taslamasy" sebäpli çalt artar.

CNG bakynyň ömrü näçe?

CNG baklarynyň ulanylyş möhleti kyn, bu bolsa adatça onlarça ýyl bilen däl-de, öndürilen pursatyndan başlap ulanylyş senesi bilen görkezilýär. Milli we halkara standartlarynyň köpüsi CNG baklarynyň, sintetiki materialdan ýa-da polatdan ýasalandygyna garamazdan, 15–20 ýyl ulanylyş möhletine eýe bolmagyny talap edýär. Görünýän ýagdaýda garamazdan, howpsuzlygy üpjün etmek üçin bak belli bir wagtdan soň abatlanmalydyr. Yzygiderli abatlaýyş meýilnamalarynyň bir bölegi hökmünde baklaryň hilini yzygiderli wizual barlaglar we basyş synaglary arkaly barlamak zerurdyr.

Haýsysy has gowy, LPG ýa-da CNG?

CNG ýa-da LPG (suwuklaşdyrylan nebit gazy) ikisi hem aýratyn aýratynlyklary bolan ýangyç alternatiwalarydyr. Howadan agyr we toplanyp bilýän LPG (propan/butan) bilen deňeşdirilende, esasan metan bolan CNG howadan inçe we dargasa, çalt dargaýar. CNG has netijeli ýanýandygy üçin, hereketlendirijiniň böleklerinde az çökündi galdyrýar. Beýleki tarapdan, LPG dünýäde has ösen we giň ýangyç guýujy ulgamyna, has ýokary energiýa konsentrasiýasyna we has gowy aralyga eýedir. Bu saýlawa köplenç bu sebitde ýangyjyň bahasy, awtoulaglaryň sany we häzirki goldaw ulgamy täsir edýär.

LNG bilen CNG-niň arasyndaky tapawut näme?

Olaryň fiziki ýagdaýy we saklama usullary esasy tapawutlaryň ýüze çykmagyna sebäp bolýar. Sykylan tebigy gaz ýa-da CNG ýokary basyşda (adatça 200–250 bar) gaz ýagdaýynda galýar. Suwuklaşdyrylan tebigy gaz ýa-da LNG tebigy gazyň temperaturasyny -162°C-a düşürmek arkaly öndürilýän gazdyr, bu bolsa ony suwuklyga öwürýär we onuň düzüminde bar bolan mukdary tas 600 esse azaldýar. Şonuň üçin LNG CNG-den has köp energiýa sarp edýär, bu bolsa ony çydamlylygyň möhüm bolan uzak aralyklara daşamak üçin amatly edýär. Şeýle-de bolsa, ol gymmat we gymmat kriogen saklama enjamlaryny talap edýär.

Maksady näme?LNG bak?

Örän ýörite kriogen saklaýyş enjamy LNG çelekdir. Esasy maksat LNG-ni -162°C-a golaý örän pes temperaturada suwuk ýagdaýynda saklamak arkaly gaýnaýan gazy (BOG) azaltmakdyr. Bu çelekler diwarlar bilen içindäki wakuumyň arasynda ýokary netijeli izolýasiýa bolan kyn iki diwarly dizaýna eýedir. LNG-ni bu dizaýn sebäpli ýük awtoulaglary, gämiler we hereketsiz saklaýyş ýerleri arkaly uzak aralyklara minimal zyýan bilen saklap we daşap bolýar.

Näme?CNG stansiýasy?

CNG bilen işleýän awtoulaglar üçin ýangyç üpjün edýän ýöriteleşdirilen ýer CNG stansiýasy diýlip atlandyrylýar. Tebigy gaz, adatça, goňşy ulag ulgamy tarapyndan pes basyşda oňa daşalýar. Şondan soň, bu gaz arassalanýar, sowadylýar we güýçli kompressorlar arkaly birnäçe tapgyrda gysylýar we örän ýokary basyşa (200 bilen 250 bar aralygynda) ýetilýär. Ýangyç bilen gaýtadan doldurmak bilen deňeşdirilende, örän ýokary basyşly gazy saklamak üçin şaglawukly saklaýyş turbalary ulanylýar, ýöne has ýokary basyşly gaz ulanylyp, gaz bu saklaýyş banklaryndan ýörite dispenser arkaly awtoulagyň içerki CNG çelekine iberilýär.

LNG bilen adaty gazyň arasyndaky tapawut näme?

Ýangyç köplenç "adaty" gaz diýlip atlandyrylýar. Suwuklaşdyrylan tebigy gaz metany ýa-da LNG, netijeli ýagdaýda saklamaga goýlan zyýansyz tebigy gazdyr. Ýangyç diýlip atlandyrylýan dürli uglewodorodlaryň üýtgedilen suwuk garyndysy gaýtadan işlenen nebitden öndürilýär. Benzin bilen deňeşdirilende, LNG ýananda has az zyýanly maddalary (azot oksidleri (NOx), kükürt oksidleri we bölejik maddalar ýaly) öndürýär, esasy önümleri bolsa uglerod dioksidi (CO2) we suw bugydyr. Henizem ösýän LNG ulgamyndan tapawutlylykda, benzin her mukdarda has köp energiýa sarp edýär we giňden ösen global ýangyç guýujy ulgamynyň peýdasyndan peýdalanýar.

Deňeşdirme tablisasy

Aýratynlyk	LNG (Suwuklaşdyrylan tebigy gaz)	CNG (Sykyşdyrylan tebigy gaz)
Fiziki ýagdaý	Suwuklyk	Gaz görnüşli
Energiýa dykyzlygy	Gaty ýokary	Orta
Esasy ulanylyşlar	Agyr ýük awtoulaglary, gämiler, otlylar	Awtobuslar, taksiler, ýeňil awtoulaglar
Infrastruktura	Ýöriteleşdirilen kriogen stansiýalary, seýrek duş gelýär	Ýangyç guýujy stansiýalar, ulgam giňelýär
Aralyk mümkinçiligi	Uzak aralykly	Orta we gysga aralykly
Saklama basyşy	Pes basyş (ýöne kriogen temperatura talap edýär)	Ýokary basyş (200-250 bar)

Netije

Arassa energiýa geçiş döwründe, LNG we CNG bäsdeş önümler däl-de, özara peýdaly çözgütlerdir. Uzak aralyklar, energiýasynyň ýokary dykyzlygy zerur aralygy üpjün edýän çynlakaý ulaglar üçin LNG iň gowy saýlawdyr. Beýleki tarapdan, CNG çäklendirilen aralykda hereket etmeli ýeňil ýük awtoulaglary bolan kärhanalar we şäherler üçin has netijeli we ekologiýa taýdan arassa çözgütdir. Nigeriýa ýaly ösýän bazarlarda energiýa üýtgeşmelerini gowulandyrmak, uglerod zyňyndylaryny azaltmak we ýangyç çykdajylaryny azaltmak üçin ýangyçlaryň ikisi hem zerur bolar. Olaryň arasyndan saýlanda ulaglaryň belli görnüşlerine, iş aralygyna we ýerli hyzmatlaryň ösüşine üns berilmelidir.